De kunst ligt op straat

De kunst ligt op straat in IJsselstein

Lot en toeval. Deze intrigerende woorden markeren de toegang van een verscholen plantsoen op de hoek van de Nederlandlaan/Europalaan bij de Utrechtseweg in IJsselstein. De opvallende entree van de onopvallende groenstrook maakt deel uit van een kunstwerk van beeldhouwer Hans van Lunteren (1945). Ik ben fan van de hardstenen objecten en loop er regelmatig even langs. Maar over de achtergrond en geschiedenis wist ik niet zo veel. En dat er weinig mensen in IJsselstein bekend zijn met deze bijzondere plek bleek toen ik onlangs een foto plaatste met de vraag: ‘weet jij waar dit is in IJsselstein?’

Van Lunteren kreeg begin 2000 de opdracht van de gemeente IJsselstein om in het verwaarloosde parkje een kunstwerk te realiseren waarin thema’s als tolerantie, democratie en uitwisseling van culturele identiteiten verwerkt moesten worden. Een ontmoetingsplek. Het park fungeerde op dat moment vooral als hangplek voor jongeren uit de buurt. Dat gegeven nam de kunstenaar mee in zijn ontwerp. Het werk moest tegen een stootje kunnen.

Karin Doornbos Liefs uit IJsselstein
Een van de twee toegangen van het park.

Hernhutters

Maar hij liet zich vooral leiden door de geschiedenis van de Hernhutters die zich in het midden van de 18e eeuw in IJsselstein vestigden. Deze van oorsprong Duitse evangelische Broedergemeente stichtte de kolonie ‘s Heerendijk. De evangelisten werden beschouwd als ‘religieuze vluchtelingen’ en kregen dankzij bemiddeling van de baronesse van IJsselstein, Marie Louise van Hessen-Kassel, een landgoed tussen de Hollandsche IJssel en de Noord IJsseldijk tot hun beschikking. De naam ’s Heerendij(c)k zie je terug op de toegangspilaren van Noord IJsseldijk 45. Op nummer 53 bevindt zich het laatste overgebleven gebouw van de nederzetting. Het pand is grondig verbouwd, en de originele vorm is eigenlijk alleen goed te zien vanaf het Jaagpad aan de overkant van de Hollandse IJssel.

Een van de kenmerken van deze eigenzinnige religieuze gemeenschap was dat zij belangrijke beslissingen lieten bepalen door het lot. Zij gebruikten hierbij lotstenen.

Spoor van de Hernhutters langs de NoordIJsseldijk in IJsselstein
Landgoed ’s Heerendijk bevond zich tussen Noord IJsseldijk 45 en begraafplaats de Hoge Akker. De tekst bij het toegangshek van nummer 45 herinnert aan de voormalige Hernhutterskolonie.

Lot of toeval?

Het kunstwerk bestaat uit drie delen. Je loopt het park binnen over iets dat aan een wildrooster doet denken, en zo heeft kunstenaar Hans van Lunteren het ook bedoeld. Hij raakte geïnspireerd door het bladerenpatroon op de grond en verwerkte dit in een constructie van hardsteen en een sierlijk opengewerkte plaat van cortenstaal. In de hardstenen randen staan de woorden ‘lot’ en ‘toeval’ gegraveerd.

Aan beide zijden van het park vind je zo’n rooster. Naast deze twee identieke toegangen bestaat het werk uit een opvallende stenen tafel (lotsbank) en een tussen het groen verscholen zuilengalerij. De beelden geven een impressie van de potten die de Hernhutters gebruikten. De kunstenaar nam de potten uit de collectie van stadsarcheoloog Remy Ooyevaar (1943 – 2018) als leidraad.

Kunst ligt op straat in IJsselstein
In de zuilenrij zie je de potten die de Hernhutters gebruikten, geïnspireerd op de potten uit de collectie van stadsarcheoloog Remy Ooyevaar

Kunst in het Kasteelpark

Het werk van Van Lunteren verdient naar mijn idee een prominentere plek. Zijn stijl zou niet misstaan in het Kasteelpark. Met zijn ontwerp in het plantsoen bij de Utrechtseweg heeft hij een stuk IJsselsteinse historie vertaald naar een geslaagd hedendaags ontwerp.

Waarom niet de verbinding doortrekken en een aansluitend ontwerp bij de Kasteeltoren realiseren? Het park kan nog wel wat aankleding gebruiken. En kunst in de openbare ruimte een belangrijke en laagdrempelige manier om mensen (kinderen) kennis te laten maken met beeldende kunst. Want waar kun je hiervoor straks nog terecht in IJsselstein nu zelfs het lot van het museum onzeker is?

Misschien kunnen gemeente en museum binnenkort eens afspreken bij de lotsbank. Hernhutters be like. Haal er wel eerst even een doekje over. En voor iedereen die nieuwsgierig is geworden: ga vooral eens kijken in het parkje bij de Utrechtseweg!

Kunst in IJsselstein Karin Doornbos
De Hernhutters lieten belangrijke beslissingen bepalen door het lot. Zij maakten hierbij gebruik van lotstenen.

Heb je een opmerking of aanvulling? Post ‘m hieronder in de comments (alleen zichtbaar voor moderator) of stuur een privébericht.

Hans van Lunteren
Boellaardfonds
RHC Rijnstreek Lopikerwaard
CZT Ruimtelijk Advies & Procesmanagement

©Tekst en foto’s: Karin Doornbos / Liefs uit IJsselstein.

.

Requiem voor een eik

Zomereik Liefs uit IJsselstein Utrech

Een prachtige karakteristieke boom op de hoek Kerkstraat / Kronenburgplantsoen. Een zomereik (Quercus robur). Uit 1898? Onderdeel van de stad, het stadsleven en het plantsoen. Aanschouwd door vele generaties.

De eik is ziek en vormt een gevaar voor de omgeving. Aangetast door een zwam. De boom moet weg. Zegt de RMN (Reinigingsdienst Midden Nederland). Zijn alle oplossingen bestudeerd? Hoe reëel is het gevaar? Je moet er natuurlijk niet aan denken dat de boom omvalt.

Maar treurig is het.

De eik wordt dinsdag 12 juni verwijderd.

Het stadsbeeld zal nooit meer hetzelfde zijn.

©Tekst en foto’s: Karin Doornbos / Liefs uit IJsselstein.

 

Verslaafd aan Funda

Monumentendag in IJsselstein bij Hofstraat 8 en de Benschopperstraat

Ik moet iets bekennen. Ik ben verslaafd aan Funda. There! I said it. Het is een milde vorm en ik hoef er niet voor behandeld te worden. Lang dacht ik dat ik de enige was die op regenachtige zondagmiddagen als een voyeur vele huizen doorlichtte. Maar niets is minder waar. Er zijn meer mensen met deze afwijking. Volgens een artikel in het Parool is ‘de typische Fundabezoeker een vrouw tussen de 20 en 34 jaar’. Ik reken het goed.

Onbetaalbare huizen
Natuurlijk gaat het niet om gewone rijtjeshuizen. De onbetaalbare en onbereikbare huizen zijn het leukst. Liefst met een fikse monumentale staat van dienst. Met lede ogen moet ik aanzien hoe uiteindelijk het ene na het andere huis verkocht wordt en van Funda verdwijnt. Gelukkig bewaart Facebook alles.

Funda_Hofstraat_Liefs_uit_IJsselstein
Foto: Funda (Facebook) – Hofstraat 8 IJsselstein

Favorieten
Een van mijn favorieten was (en is!) het prachtige zestiende-eeuwse pand aan de Hofstraat 8. Dat had ik graag willen hebben, maar iemand was me voor. Dit enorme monumentale pand heeft een ingang aan de Hofstraat en aan de Kapellestraat. Zolang ik me kan herinneren heeft tapijthandel Brokking er op de begane grond gezeten. En lang daarvoor zat er een school.


Mooie plannen

Een pand met een rijke historie. Het is een van de oudste stenen huizen van IJsselstein. Ik had een heleboel mooie plannen voor dit huis. Op de begane grond in de uitgestrekte open ruimte zou een werkplaats annex atelier annex galerie annex expositieruimte annex allerlei mooie kleinschalige initiatieven komen.

Binnenkijken
Voor bewoning van de tweede en derde verdieping van het voorhuis had ik me graag opgeofferd. Maar het is verkocht. Al een tijdje geleden. Ik heb geen idee aan wie. Er wordt nu druk verbouwd. Hopelijk gaat er iets moois gebeuren op de begane grond. En misschien wil de nieuwe eigenaar wel één van de appartementen aan me verhuren. Voor een zacht prijsje uiteraard. Vandaag mag ik eindelijk binnenkijken.
Het is Open Monumentendag. Ik kan niet wachten.

©Foto’s en tekst: Karin Doornbos / Liefs uit IJsselstein


Reacties zijn vanzelfsprekend welkom. Je reactie wordt pas na moderatie eventueel gepubliceerd. Als je je reactie privé wilt houden, vermeld dit dan bij je bericht.

 

 

Heb jij ‘m al, de IJsselsteinse audiotour?

Liefs_uit_IJsselstein_audiotour_Karin_Doornbos

Hè? Huh? Een audiotour, wat is dat? En wat moet je ermee? Een audiotour is een rondleiding via je telefoon. De audiotours zijn ontwikkeld voor musea en stadswandelingen. Museum IJsselstein gebruikt de audiotours al een tijdje bij de tentoonstellingen. Superhandig. Je hoort en beleeft de verhalen achter de kunstwerken in de tentoonstellingen op je telefoon. Je downloadt de gratis app en kunt meteen aan de slag. Easy!

De geschiedenis komt tot leven
Nu ook een audiotour voor de monumenten en beelden in IJsselstein. In samenwerking met de Historische Kring IJsselstein  (HKIJ), de molenaar van korenmolen De Windotter en vele andere enthousiaste IJsselsteiners, hebben Angelique van Lierop van Uit in IJsselstein en Esther Wajer van Buro Verhaalkunst de audiotour(s) samengesteld en vormgegeven. Op de website van Zenderstreeknieuws (en woensdag 6 september in de papieren editie) staat een leuk en informatief interview met de initiatiefnemers.

Liefs_uit_IJsselstein_audiotour
Korenmolen de Windotter

Oortjes in en gaan
Achter elk monument zit een boeiend verhaal. Die verhalen staan op jouw telefoon. Oortjes in en gaan! De verschillende items spelen automatisch af als je langs een beeld of monument in IJsselstein loopt. Je kunt alles ook beluisteren via de website van izi.TRAVEL.

Liefs_uit_IJsselstein_Karin_Doornbos_audiotour
Vestingmuur bij de Walkade

Hoe doe je dat?
Nieuwsgierig geworden? Ga naar www.izi.travel.nl. Kies de gids die je wilt downloaden. Je kunt de audiotours on- en offline gebruiken. Ook in de offline modus worden de verhalen op straat via GPS geactiveerd.

Je kunt kiezen uit drie audiotours:

Open Monumentendag 2017
Deze audiotours zijn natuurlijk een must bij de Open Monumentendag (thema: Boeren, burgers en buitenlui) op zaterdag 9 september. De aftrap van de Monumentendag vindt plaats om 10.00 uur bij Museum IJsselstein door de IJsselsteinse CityRun. De dag wordt om 11.00 uur officieel geopend door burgemeester Patrick van Domburg.

Download de app en laat de geschiedenis tot leven komen.

©Foto’s en tekst: Karin Doornbos / Liefs uit IJsselstein


Reacties zijn vanzelfsprekend welkom. Je reactie wordt pas na moderatie eventueel gepubliceerd. Als je je reactie privé wilt houden, vermeld dit dan bij je bericht.

 

 

Kijkje in de kerk

Liefs_uit_IJsselstein Karin_Doornbos

Fotowedstrijd
De oude Sint-Nicolaaskerk. Een veel gefotografeerd object. Niet in de laatste plaats door de prachtige toren. Ook ik heb deze kerk al vaak voor mijn lens gehad. In 2010 heb ik met een foto van de toren zelfs één van de vakjuryprijzen bij de IJsselsteinse Fotowedstrijd gewonnen. De tiende plaats om precies te zijn. Niet spectaculair natuurlijk. Maar ik was er blij mee. Mijn eerste fotowedstrijd. Als ik de foto nu zie dan weet ik precies wat er niet goed aan is. Maar ik zie ook wat er toen voor mij wel aan klopte.

Voyeur
Al jaren neem ik me voor om eens binnen te kijken in dit prachtige gebouw. De kerk is op (zomer)zaterdagen geopend voor publiek. Deze zaterdag is het zover. Ik moet altijd iets overwinnen voordat ik een kerk inloop. Voor mij geen vanzelfsprekende gang van zaken. Kerkbezoek is meestal gekoppeld aan minder leuke dingen. Begrafenissen enzo. Ik voel me een beetje een voyeur als ik me in dit heiligdom begeef. Bang dat ik iets verkeerd doe en mensen per ongeluk voor het hoofd stoot. Niet vertrouwd met de gebruiken. Die ook nog eens per kerkgemeenschap verschillen. Mag je eigenlijk wel fotograferen in een kerk?

Praalgraf
Ik ben aan de late kant. Mensen zijn al aan het opruimen. Snel maak ik wat foto’s. Op de vloer aan de zijkant van de kerk zie ik gedenkteksten. Er staat een losse bank half op de teksten. Normaal zou ik de bank even aan de kant schuiven voor een mooi plaatje. Dat durf ik nu niet. Ook zie ik een heleboel deuren en ingangen, maar ik weet niet waar het publiek wel of geen toegang heeft. Het licht schijnt prachtig door de kleurige glas-in-loodramen naar binnen. De kerk is kleiner dan de buitenkant doet vermoeden. En waar is het praalgraf?

Bliksembezoek
Op Open Monumentendag (10 september) is ook de toren toegankelijk voor publiek.  En er zijn mogelijkheden voor rondleidingen met een gids. Lijkt me een mooi plan. Ik ga zeker nog een keertje kijken en hoop dan iets meer te zien en te horen dan tijdens dit bliksembezoek.

xX Liefs uit IJsselstein

 

Fotowedstrijd IJsselstein
Oude Sint-Nicolaaskerk
Rijksmonument
Ook een kijkje nemen in de kerk?

Reacties zijn vanzelfsprekend altijd welkom. Je reactie wordt pas na moderatie eventueel gepubliceerd. Als je je reactie privé wilt houden, vermeld dit dan even onder je bericht.

Liefs uit historisch IJsselstein!

Afbeelding boven: hotel-uitspanning ‘Het wapen van Utrecht’ Utrechtsestraat 77, van Adrianus Johannes Mulder (1867-1938). In het linkerdeel van het pand was zijn grutterswinkel gevestigd. Volgens opschrift achterzijde staan op de foto v.l.n.r. zijn oudste dochter Marie Mulder, dienstbode Johanna Velthuisen, jongste dochter Hermana Mulder en zijn schoonzus Johanna Doesburg (tante Jans).
Collectie: M. Berkien. Meer info: www.eduardsanders.nl