‘Afscheid nemen bestaat niet’, zong een bekende Nederlandse zanger in zijn betere dagen. Wat bij je hoort, raak je niet kwijt. Sommige namen, stemmen en plekken nestelen zich voorgoed in ons geheugen. En sommige mensen zijn zo verweven met een stad of plek dat ze deel worden van haar DNA.
Het jaar loopt ten einde en dat nodigt uit tot vertragen en terugkijken. Wat ronden we af, wat nemen we mee en wat laten we achter? Volgens de numerologie is 2025 een ‘9-jaar’, het getal van afronding en voltooiing. In 2026 beginnen we met een schone lei op 0. Of je hier nu iets mee hebt of niet, het beeld past. Waarvan nam IJsselstein dit jaar afscheid?
IJsselFEstein – afscheid op het hoogtepunt
Na zeventien jaar valt in 2025 het zelfgekozen doek voor het IJsselFEstein. Wat begon als een spontaan terrasidee, groeide uit tot een cultureel ijkpunt. Jazz, blues en meer: muziek voor de fijnproever. Ontstaan uit heimwee naar het verdwenen jazzfestival, bracht het IJsselFEstein vanaf 2008 muziek naar pleinen, parken en historische plekken. En altijd met een bijzondere touch, zoals het nagebouwde kerkje uit New Orleans (USA) in 2022.
Het festival combineerde internationale allure met IJsselsteinse gezelligheid en dat maakte het geliefd bij publiek én musici. Maar de organisatie groeit, wordt complexer en vergt steeds meer tijd en energie. De initiatiefnemers kiezen bewust voor een afscheid op het hoogtepunt. Met een laatste avond vol muziek in het Fulcotheater op 13 september, sloten zij een tijdperk af. Een definitief afscheid of stiekem toch een open einde?
Historische Kring IJsselstein – vijftig jaar estafette
Ook de Historische Kring IJsselstein beleefde een jaar van afronding en overdracht. De stichting vierde haar vijftigjarig bestaan, een mijlpaal voor een club die al decennia het geheugen van de stad bewaakt. Tegelijkertijd namen we afscheid van Wim van Wijk, die samen met Bep Murk en Zus Pompe aan de wieg stond van dit alles.
Binnen de kring vond ook een andere wissel plaats: voorzitter Bart Rietveld droeg het stokje over aan Jelte Huizinga. Geen einde, maar een overgang. Zo werkt erfgoedzorg: als een estafette waarin kennis, liefde en verantwoordelijkheid worden doorgegeven. Vijftig jaar HKIJ laat zien dat het verleden leeft zolang de geschiedenis wordt bewaakt en doorgegeven.
Stadsgidsen – de architecten van de sfeer
Het doorgeven van kennis stopt niet bij de archieven. Via rondleidingen, georganiseerd in opdracht van de HKIJ en UIT in IJsselstein, krijgt de geschiedenis van de stad een gezicht en een stem. Onze stadsgidsen maken het verleden letterlijk tastbaar in het heden.
In die traditie van het doorgeven van verhalen spelen inwoners een onmisbare rol. Een van die mensen was stadsgids Marlies Adriaansen. Haar overlijden het afgelopen jaar betekende het wegvallen van een vertrouwde stem, iemand die het historisch verleden moeiteloos met haar kennis en liefde voor moderne architectuur verbond.
Onvermijdelijk duikt in dit verband ook Dick Versluis in mijn gedachten op. Dick verliet ons enkele jaren geleden op Kerstavond. Met zijn markante aanwezigheid en verhalen gaf hij het stadsbeeld kleur. Mensen als Marlies en Dick maakten van geschiedenis een levende ervaring. Hun verhalen blijven doorklinken tussen de stenen van de stad. Vele andere stadsgidsen zetten hun werk voort, en zo wordt de geschiedenis van ‘Stein aan de IJssel’ steeds weer doorgegeven aan nieuwe generaties.
Museum IJsselstein – Nieuw Begin
Afsluiten betekent soms ook transformeren, en dat gold dit jaar zeker voor Museum IJsselstein (MIJ). Na een verbouwing van maar liefst negen maanden heropende het museum in september zijn deuren. Het vertrouwde Straatje maakte plaats voor een thematische, meer voelbare benadering. Het verleden wordt niet langer verteld als een rechte lijn, maar als een verzameling verhalen die raken en verbinden.
Het museum koos bewust voor vernieuwing, zonder zijn wortels te verloochenen. Zo werd een punt gezet achter de oude vorm en er werd (letterlijk!) ruimte gemaakt voor een nieuwe manier van kijken. MIJ laat zien dat erfgoed geen stilstaand gegeven is, maar iets dat meebeweegt met de tijd.
Een gezicht voor de culturele toekomst
Tussen het terugkijken door richt IJsselstein dit jaar ook de blik vooruit. Het kunstproject en de reizende expositie ‘Wij geven cultuur een gezicht’ geeft cultuur letterlijk een gezicht. Vijf IJsselsteinse ambassadeurs vertellen in woord en beeld wat kunst en cultuur voor hen betekenen, en laten zien hoe creativiteit kan raken, verbinden en inspireren. Kleurrijke portretten worden gecombineerd met historische stadsgezichten, teksten en gedichten voegen extra lagen toe. Geen afsluiting maar een opening voor een frisse kijk. Tot het einde van het jaar te zien in het stadhuis, daarna verhuist de expositie naar de bibliotheek.
Vanmorgen vloog ze nog
Lysette Verwegen, journaliste en chroniqueur van het IJsselsteinse leven, overleed veel te vroeg in 2023, maar ze is zeker niet vergeten. Door haar werk voor de lokale krant was Lysette jarenlang een van de vertellers van het dagelijks leven in IJsselstein, en daarmee onderdeel van het culturele geheugen van de stad. Met liefde en soms een scherpe pen keek zij naar de mensen om haar heen. Ook de ooievaars op de basiliek konden rekenen op haar warme belangstelling.
Haar naam dook dit jaar opnieuw op in een symbolisch gebaar: een van de jongen van ooievaars Bas en Lieke werd naar haar vernoemd. Het ooievaarsjong heeft het helaas niet gered, maar het eerbetoon was hartverwarmend.
Het past bij dit jaar: afscheid nemen, erkennen wat was en koesteren wat blijft. Want sommige mensen verdwijnen niet; ze veranderen van vorm en blijven aanwezig in verhalen, herinneringen en soms zelfs in de lucht boven de stad.
Ik wens alle lezers een mooie afronding van het oude jaar en veel goede plannen voor het nieuwe. Koester het verleden, maar leef nu: voor je het weet is vandaag geschiedenis.
Karin Doornbos,
Liefs uit IJsselstein
Foto’s (tenzij anders vermeld): Liefs uit IJsselstein
Foto boven: Schoonmakerswagen – Koos Buster (Museum IJsselstein). Foto: Karin Doornbos
Foutje gezien of heb je een andere opmerking? Mail: info@liefs-uit-ijsselstein.nl
Mede mogelijk gemaakt door
