De boomgaarden van IJsselstein zijn een bijzonder fenomeen. Een levende collectie, verspreid door woonwijken en parken – erfgoed met een verhaal. Hier, tussen takken, gras en de geur van rijp fruit, vindt schilder Guillaume Monné zijn inspiratie. “De IJsselsteinse Van Gogh”, aldus erfgoedkunstenaar Wim van Sijl.
Met ruim achthonderd appel- en perenrassen en meer dan tweeduizend bomen in totaal, mag IJsselstein zich met trots Fruithoofdstad van Europa noemen.
Van Sijl stelde in zijn kunstruimte Coal.2 aan de Walkade een beknopte maar boeiende impressie samen van werk van de IJsselsteinse schilder. Hier vinden kunst en fruitcultuur elkaar in kleur en verf. De aanleiding voor de expositie ontstond puur toevallig. “Ik liep langs z’n huis, en Monné kwam net naar buiten.” Ze raakten aan de praat en Van Sijl was meteen onder de indruk van het bijzondere werk en de unieke beleving van de schilder.
“Sommige kunstenaars kijken naar hun onderwerp. Guillaume Monné wordt zijn onderwerp. Als hij schildert, verandert hij in een boomgaard: takken, wortels, kleuren, lucht. Zijn doeken ademen het ritme van de seizoenen die hem omringen”, zegt Van Sijl.
Twee werken van dezelfde appelboom: geschilderd in 2001 en 2025. Foto: Karin Doornbos
Stad met wortels Het begon allemaal in de jaren zeventig, toen landschapsarchitect George Otter besloot dat de fruitboom een vaste plek verdiende in de stad. Hij entte zeldzame soorten, plantte nieuwe aan, en maakte van IJsselstein een stad met wortels. Letterlijk.
Tegenwoordig waken vrijwilligers, de gemeente en Klimaatnatuurlijk IJsselstein (KNIJ) over deze unieke collectie. En af en toe ontstaat iets moois uit dat samenspel van zorg en liefde: kunst.
“Monné draagt de stam, de boom, het fruit, de bladeren. Hij dwaalt in kleur. Hij schudt aan het jaargetij en meandert tussen sloot en gras. Zijn losse verfstreken worden beeld, expressie en vervoering. Als hij schildert is hij boomgaard.”
Zoek het uiltje! Foto: Coal.2
Alles verandert, niets vergaat Guillaume Monné (1957) groeide op aan de Achtersloot, tussen de boomgaard van zijn vader. Hij snoeide, plukte en keek – en leerde dat een boomgaard niet alleen groeit, maar ook vergaat, bloeit, sterft en telkens opnieuw begint.
Op zijn vijftiende vertrok hij naar de Rijksacademie in Amsterdam en later naar Ateliers ’63, maar de boomgaard ging met hem mee. In verf, in geur, in geheugen.
Zijn schilderijen zijn geen stillevens, maar levende herinneringen van takken en kleuren, waarin je bijna het ritselen van de blaadjes hoort. De tentoonstelling in Coal.2 laat dat prachtig zien.
Wim van Sijl in zijn expositieruimte Coal.2. Foto: Karin Doornbos
Waar kunst en erfgoed elkaar raken Wat Monné’s werk bijzonder maakt, is dat het niet losstaat van de plek waar het ontstond. De schilderijen spiegelen de stad zelf. Wie de fruitcollectie bezoekt, ziet zijn kleuren terug in het bladerdak. Wie naar zijn werk kijkt, ruikt bijna de bloesem van de Achtersloot.
“Door de schilderijen van Guillaume kom ik nu in de rijkdom van de boomgaard, en als ik door de boomgaard loop, krijg ik die feedback van zijn werk.” En dat is precies wat deze tentoonstelling doet: het maakt de kringloop zichtbaar. De boomgaard leeft voort op doek, en de schilder leeft voort in de bomen.
Kunstproject Karen Bruinsma in wording (2021) – Vingerafdrukken van de IJsselsteinse appels en peren
Kunst, klimaat en kronieken Eerder ontstond uit de fruitcollectie al het kunstproject ‘Vingerafdrukken van de IJsselsteinse appels en peren’ van Karen Bruinsma, in samenwerking met Klimaatnatuurlijk IJsselstein (KNIJ).
Op 12 november is Klimaatnatuurlijk IJsselstein ook van de partij tijdens een lezing in Museum IJsselstein over de historische fruitcollectie en het werk van schilder Guillaume Monné. De sprekers:
